duurzame netwerken

Via social media zoals twitter en linkedin probeert men zoveel mogelijk contacten aan het eigen netwerk toe te voegen. Waarom eigenlijk? Omdat je dan een groter bereik hebt met je boodschap? Het kan veel leuker!

Met iets meer aandacht creëren we netwerken met meerwaarde voor de samenleving. Want als je jouw netwerk met aandacht uitbreidt, zullen de effecten van wat je wilt bereiken (lange termijn, vernieuwing, deelnemers) exponentieel toenemen. Daarmee kunnen we een kentering teweeg brengen waarbij niet de kwantiteit geldt (lees: economische groei), maar de intentie waarmee je iets doet. Dat laatste zal mensen aantrekken die deel uit willen maken van je plan. Er is maar één voorwaarde: dat visie en actie met elkaar in overeenstemming zijn. Met andere woorden: authenticiteit is de sleutel voor verandering.

De weg om betekenisvolle informatie over je actie (of/en over jouw netwerk) door te geven is:

• deel informatie vooral met mensen die ook iets voor jou willen betekenen en dat belangeloos doen
• vertel aan anderen door van wie je evt. informatie hebt gekregen
• vertel aan anderen met welk doel je informatie aan het netwerk doorgeeft
• versterk je netwerk door persoonlijke ontmoetingen
• Kijk uit naar geschikte plekken die passen bij jouw visie
• versterk authenticiteit door persoonlijke ontwikkelingen met je netwerk te delen
• wacht liever met het delen van informatie of het uitbreiden van je netwerk als je niet zeker weet of je boodschap wel overkomt
• bouw feedback loops in bij het opbouwen van je netwerk om te weten of je idee gedragen wordt door anderen

angst voor verandering

Paula schreef een tijdje geleden als antwoord op één van deze artikelen: ’Denk dat het grootste struikelblok is, de angst voor verandering. Een overgroot deel van de mensen heeft daar (onbewust) last van. Zoals altijd is angst de slechte raadgever en daardoor de belangrijkste vijand van de mens. Misschien zouden we eens moeten onderzoeken hoe we die angst kunnen begrijpen, zichtbaar maken en vervolgens wegnemen.’

Je vindt hier geen opsomming van de gebruikelijke manier om met angst om te gaan. Daar is al genoeg over geschreven. Fysiek gezien is angst een signaal van je lichaam dat voor bescherming zorgt. Alleen beschikt je lichaam niet in alle (nieuwe) situaties over een adequate reactie. Om deel te nemen aan een ‘pietsie’ transitie is er niet veel nodig, want we zitten er namelijk midden in. De angst die grote veranderingen kunnen oproepen zal dus veel mensen op de een of andere manier parten spelen.  Wat kun je doen?

• Het delen van je angst helpt, eindeloos analyseren niet;
• Onder angst zit de moed om op een onbekende weg toch door te gaan; je kunt een gevoel van angst beschouwen als een signaal dat verandering zich aandient;
• Ga angst niet ‘psychologiseren’. Het is een gevoel dat je kunt toelaten. Veranderen zonder angst is misschien mogelijk, maar ‘met’ is ook goed;
• Jammer als angst je zou weerhouden om iets in de wereld te zetten, een stap zetten geeft je een goed gevoel;
• Maak evt. keuzes op welke punten jij  je niet door angst laat leiden;
• Zorg voor balans in je systeem door een kwart van je tijd te besteden aan: dromen, plannen, doen, feestvieren;
• Zoek gelijkgestemden op om de transitie een zetje te geven en te delen wat het met je doet; je krijgt er energie van;
• Heb compassie met jezelf en met anderen op de transitieweg. Heb compassie met de omgeving en alles wat er gebeurt.

Blijft het angstgevoel terugkomen? Stel jezelf een aantal vragen: Hoeveel tijd ben je er op een dag mee kwijt? Hoe kun je die tijd effectiever besteden? Hoe ziet jouw heldendaad eruit? Helpt het om je bang te voelen?

Ga met zachtheid om met deze gevoelens. Je bent ten slotte ook maar een mens

overvloed en ecologie

Wikipedia over overvloed: o.a. ‘grotere hoeveelheid dan je nodig hebt, luxe, onuitputtelijkheid, stroom, weelde’. Helaas wordt – net als bij het boek ‘The Secret’ - de ecologie binnen de social media niet meegenomen en is ’het verlanglijstje’ populair aan het worden omdat iederen wel een paar wensen heeft. Overvloed krijgt daarmee alweer de associatie dat je al affirmerend achterover kunt leunen.  ‘Als je het maar duidelijk vraagt…’ Is dat niet een nogal eenvoudige (Westerse) vertaling van universele wetten, gericht op persoonlijke wensen? Gelukkig hoor je niet meer zoveel over The Secret, en de huidige trend is in ieder geval leuker.

Ecologische visie

De gedachte achter een technologische toekomstvisie (bijv. binnen de social media) is dat techniek het ons steeds makkelijker gaat maken. Daar wordt vanuit onze cultuur aan vastgehouden omdat men dat als standaard wil behouden en vergroten. Ondanks de crises kunnen we daarom op dit moment nog steeds (een groot gevoel van) welvaart behouden en wegkijken wat daar niet bij past. En dat lijkt gezien de ecologische rampen die zich op dit moment afspelen niet houdbaar. Ons verplaatsen in een toekomstbeeld dat leidt naar een houdbare toekomst houdt in dat je fundamenteel andere keuzes gaat zien en maken.

Een ecologische houding betekent o.a. dat je je afvraagt wat je kunt bijdragen. Het ontwikkelen van een positief toekomstbeeld (of dat nou een technologische visie is of een ecologische) gaat dus verder dan duidelijk omschrijven wat je jezelf wenst. Eén van de verschillen is dat je bij het formuleren van een toekomstvisie ook een vertaling maakt naar de praktijk en jezelf daarbij afvraagt: wat doe ik vandaag om dat toekomstbeeld een stuk dichterbij te brengen?

Bundelen van krachten

In die hele beweging die zich bezighoudt met overvloed zie ik wel aspecten waar ecologie en overvloed samenvallen (bijv. bij sociale overwaarde). De ecologie (‘Is dat wat ik doe in balans met de omgeving?’) speelt hier een rol; er is meer raakvlak met maatschappelijk betrokken ondernemen. Zo zie je (via internet) allerlei enthousiaste mensen die met een eigen duurzaam initiatief beginnen. www.plukdestad.nl vind ik daar een mooi voorbeeld van. Maar was je al opgevallen hoeveel duurzame initiatieven er zijn? Wat je ook ziet ontstaan zijn vormen om al deze verschillende uitingen te bundelen. Nudge, MVO Nederland, mindz.com, twitter hashtags, Urgenda, ambtenaar 2.0, Ode, Omslag (als voorloper), permacultuur, Transition Towns Nederland, doendenkers, De Meemakers, MVO bedrijven, netwerken, ecodorpen, Our Common Future. Hier ontstaat een beweging waarbij burgers hun krachten - onafhankelijk van wat wordt voorgeschreven – gaan bundelen. Ook ambtenaren en werknemers stellen zich meer op als betrokken en deskundige burgers. Waarschijnlijk heeft het #verlanglijstje daar wel een rol in, nl. dat mensen vanuit eigen kracht een positie bepalen.

Meer dan ooit richting bepalen

Met deze grotere beweging zien we hoe transitie vormkrijgt. Aan de ene kant positief, omdat dan meer mensen mee kunnen in die beweging. Aan de andere kant is het nog kwetsbaar. Omdat ontwikkelingen snel gaan lijkt het meer dan ooit bepalend dat we de ecologie erbij betrekken. Op die manier ontvouwen zich stromingen die wérkelijk kunnen bijdragen aan transitie van onderop. Dan komen overvloed en ecologie samen.  Ik hoop dat deze verkenning (en mijn eigen weg daarin) een bijdrage levert.

luxe

Sinds ik zie hoeveel plastic ik verbruik gaat het een beetje mis met mijn huishouden. Ik was altijd gewend om alles meteen weg te gooien. Toen ik nog huizenbezitter was met mijn partner hadden we iemand die het huis schoonmaakte, omdat wij allebei een andere standaard schoonmaakprocedure hadden. Ging altijd goed.

Maar tegenwoordig…. Het is begonnen toen ik na de zoveelste verhuizing met nog minder spullen in een klein appartement woonde. Ik besloot om alleen spullen aan te schaffen en mee te nemen als er ook iets ‘verdween’. Dat ging een paar maanden goed. Tot ik in de supermarkt een keer goed om me heen keek en glashelder zag hoeveel daar – verpakt in plastic – op de consument stond en lag te wachten. Ik zag plastic, ik rook plastic…. van wasmiddelen, zeep, parfum ….  en de spullen die ik wilde hebben waren … verpakt in plastic. In dat moment zag ik onze samenleving gehuld in plastic. Ik ben naar huis gegaan en heb daar heel wat tranen om gelaten.

Een tijd daarna ben ik anders afval gaan scheiden. Ik heb in mijn bijkeuken een stellingkast waar ik alles bij elkaar houd. Niet dat dat goed lukt hoor. Ik weet niet altijd waar het heen moet. En dan komt er weer een nieuw stapeltje en een nieuw bakje: met kroonkurken, met lipjes, met batterijen en met waxinehulzen. Daardoor blijft het ook langer op de keukentafel liggen. En het aanrecht staat vol met glazen potjes, omdat ik die wil bewaren voor eigengemaakte jam. Maar dan moeten ze wel goed schoongemaakt worden, niet even afwassen. Kortom, het wordt steeds meer een rommel in mijn huis. En de conclusie is: helemaal niet leuk dat we zoveel consumptie-afval hebben. Ik heb dit voorjaar een moestuin in de achtertuin aangelegd. Het groeit niet zo hard, omdat er redelijk wat schaduw in de tuin is. Maar in ieder geval scheelt het in de consumptie van plastic. En ik moet zeggen: ik geniet er heel erg van, dat er nu bloemetjes bloeien en dat daar straks bonen uitkomen.

5 tips voor een duurzame omslag

De gebruikelijke tips kennen we al. We wonen dichtbij ons werk. Daar gaan we op de fiets heen, en de boodschappen halen we bij kleine ondernemers uit de buurt. Nog even en dan gaat de (tweede) auto de deur uit…. en we eten al minder vlees. Wat kun je nog meer doen? Deel je tuin, zorg dat je samen de aarde bewerkt, je passie volgt, de groente deelt of een huis bouwt. Heb je 4 uur of 40 uur tijd per week? Iedereen kan er op een eigen manier invulling aan geven. Hier een aantal tips die vooral betrekking hebben op communicatie:

1. Praat erover als je vindt dat je meer zou moeten doen, maar nog niet weet hoe. Stel vragen hoe het komt. Neem er geen genoegen mee dat we op anderen wachten of anderen bekritiseren om een gebrek aan initiatief (ook de overheid niet). Omdat we per definitie allemaal aan deze wereldwijde transitie deelnemen, zijn er geen fouten. Er is alleen maar je eigen weg die jij kunt vormgeven.

2. Gezamenlijk documentaires bekijken en nabespreken versterkt het meedoen, als je tenminste de juiste vragen: wat kan ik binnen mijn mogelijkheden/werk/thuis zélf doen? Vraag jezelf elke dag af: wat is mijn eerste stap? Discussie over voors en tegens houden de aandacht weg bij het in gang zetten van een verandering.

3. Vraag jezelf af op welke manieren we de grootste duurzame veranderingen kunnen doorvoeren: in het groot, maar ook in het klein; op je werk of thuis. Vermijd het besteden van veel tijd aan voors en tegens; kijk gewoon wat je kunt doen en wat je leuk vindt! Hou een positief toekomstbeeld voor ogen: Je bent geen doemdenker als je realiteit bespreekbaar maakt.

4. Verplaats jezelf in een toekomst waar we gerealiseerd hebben wat je jezelf wenst;  hoor jezelf in dat oude, wijze jasje praten over 2011; zie voor je hoe dat er dan uit zou kunnen zien. We leven in een tijd met grote veranderingen, maar dáár zijn ze al gerealiseerd. Beluister hoe mensen van die toekomstgeneratie in die totaal vernieuwde wereld zich uitdrukken over wat wij in gang zetten.

5. Realiseer je dat een duurzame wereld betekent dat ons ‘normale’ leefpatroon niet zo kan blijven; en dat het vergelijkbaar met andere gedragsverandering (afvallen, stoppen met roken, gezondheid) inspanning vereist. Gevoelens en emoties spelen een grote rol bij veranderingen of het vermijden ervan. Je hebt GEEN therapie nodig, maar wel lef om met anderen uit te blijven wisselen over de ernst van wat er om ons heen gebeurt en hoe dat jou raakt.

compassie en toekomstbeelden

Eigen reacties observeren

Door recente gebeurtenissen zijn we opgeschud. Ook al lijkt het ver weg en kunnen veel mensen nog doen alsof de rampen in Japan geen invloed op ons hebben. We kunnen er niet omheen. Door de heftigheid van wat er in Japan is gebeurd kun je als het ware uitvergroot je eigen reacties monitoren: verdoving, ontkenning, gewoon doorgaan ~ maar ook het diepe gevoel dat dit een betekenis moet hebben en dat we die nog niet kunnen doorvoelen en doorgronden.

Vragen stellen en verder?

Barbara Marx Hubbard (eens bijna presidentskandidaat) vroeg als puber aan de toenmalige president: Wat was er precies goed aan het vallen van de bom op Hiroshima? Door haar (levens)-verhaal werd me duidelijk dat de vragen die we onszelf stellen (onbewust) onze focus bepalen en daarmee ons leven vergaand beïnvloeden (stilstaan bij de vragen die je jezelf stelt kan dus geen kwaad!). Zij heeft een grotere visie ontwikkeld over wat deze tijd met zich meebrengt.

De gedachten over de rampen schieten allemaal tekort, maar het meest behulpzaam is:

• stilstaan bij je eigen persoonlijke ervaring en emoties toelaten
• een groter geheel overzien en luisteren naar de mogelijke boodschap erachter
• iets doen: van bidden en een kaarsje opsteken tot groente in eigen tuin verbouwen en wat er gebeurt delen met vrienden
• de juiste vragen aan jezelf stellen

Troost en kracht

Conclusies en statements passen hier niet. Ik put troost uit ecologische gedachten en stromingen, waarbij we als mensheid gaan ervaren dat we op een kwetsbare aarde wonen. Ons algemeen geaccepteerde idee over de ‘maakbare samenleving’ verandert daardoor in aandacht voor het herstellen van ecosystemen. We kunnen onszelf weer zien als deel uitmakend van het ecosysteem aarde. Een verziekt systeem, dat wel. Als mens zijn we kwetsbaar, dat weten we dan ook weer. Dit alles overziend kan het ons energie geven dat we in dit krachtenspel een eigen unieke rol spelen.

Toekomstbeeld

Ik ervaar kracht als ik temidden van alles wat we nu meemaken een toekomstbeeld voor ogen hou. Voorbij aan de indrukwekkende beelden van vernietiging zie ik een andere verte. In dat beeld zie ik mezelf leven in een community die respect voor de omgeving heeft en delen met elkaar voorop stelt. Ik zie mezelf en mijn community met heel veel compassie en dankbaarheid terugkijken naar deze tijd. Het belangrijkste wat ze ons meegeven is dat stilstaan bij wat er gebeurt in deze tijd een bijzonder effect kan hebben. Door  letterlijk stil te staan overzien en ervaren we beter de consequenties van o.a. technologische toepassingen op ecosystemen. We gaan zien dat het van belang is om een ecosysteem te vormen en natuurlijk…. dat we dat al zijn. Laten we hopen dat er niet meer ecologische rampen* nodig zijn om dat in te zien.

Steeds als ik mezelf de tijd gun om in zo’n toekomstbeeld te stappen geeft het me rust, overzicht en zachtheid. De wijsheid van Joanna Macy en mijn NLP achtergrond werken ondersteunend. Ik zie mezelf als het ware als die toekomstige persoon die ik daar ben en ik zie hoe ik naar deze tijd kijk.

Verbinding met Japan

… last but not least … voel ik me gesteund door een bericht van Hide uit Japan, die in 2009 deel uitmaakte van een intensive in Berkeley (Californië) over duurzame strategieën waar ik deel van uitmaakte. Hij schrijft vanuit het getroffen Japan aan deze groep:

‘I have no words to express my gratitude for the work you did on our behalf and everyone/being who is affected by this incident. I’m so moved and touched as I read your account, Joan, which is beautifully written. And Kurt’s words of blessing is also equally beautiful and powerful. Thank you.

 

I cannot wait to see the video on the YouTube!

 

With Gratitude,

Hide’

 

* Ecologische rampen zijn rampen waardoor leven onmogelijk wordt gemaakt of ecosystemen vergaand worden ontregeld.

motivatie en verdieping

Er zijn veel succesvolle boekjes over succes en motivatie. Ze gaan meestal over doorzetten, overzichtelijk stappen, over valkuilen, hoe je plannen moet maken, en uiteindelijk, dat je een eerste stap gaat zetten. Maar wat als al die tips niet werken? Jammer om te blijven steken in schuldgevoel of het idee van mislukking. Is de spirituele weg al doorlopen? Als je denkt dat er niets meer mogelijk is kunnen we wél verder door anders te leren kijken: 

1. Je openstellen voor nieuwe informatie
2. Jezelf toestaan om te rouwen en afscheid te nemen van oude niet-ecologische patronen
3. Onderzoeken in welke tijd we leven en wat dat vraagt van onze inzet
4. Leren afstemmen op een grotere context
5. Leren over jouw diepste passie

Ecologisch handelen

Deze nieuwe inzichten dagen ons uit om een werkelijke nieuwe weg te gaan. Of je wilt of niet. Voorbij schuldgevoel (ik heb het niet goed of niet genoeg gedaan) is een nog onbetreden terrein waar we leren ons te richten op iets anders. Dat kun je samenvatten met de term (diepte-) ecologie en gaat over het  handelen in overeenstemming met wat de omgeving, de samenleving en de wereld nodig heeft. We gaan daardoor anders kijken naar de wereld en nemen op grond daarvan andere besluiten. Dat geeft een totaal andere focus. Het ‘nadeel’ is dat het niet zichtbaar is en daarom veel intrinsieke motivatie vraagt. Het heeft als voordeel dat iedereen het kan toepassen. En het is mooi meegenomen dat je niet eerst het reine hoeft te komen met je verleden. Je kunt meteen beginnen.

Gerichte motivatie werkt beter naarmate:

• het van binnen uit komt
• je er een sensatie bij voelt, bijv. in je hart, in je buik of anders
• het bekrachtigd wordt door een situatie of door anderen
• anderen jouw voorbeeld gaan volgen
• je hoogsensitief bent en/of in staat om te kiezen op basis van zuivere intentie

 Motivatie om iets te bereiken kan verminderen:

• als je door omstandigheden gedwongen bent om andere keuzes te maken
• als zaken anders lopen dan je had verwacht
• bij een (sluimerende) ziekte
• als anderen je niet steunen op de weg die je bent ingeslagen
• als je een klein sociaal netwerk hebt

Maar al deze zaken kunnen uiteindelijk weer opleveren dat je inzicht over jezelf verdiept en dat je op basis daarvan ecologisch gaat handelen. 

Ik heb met kinderen met een ontwikkelingsachterstand gespeeld in een thuisprogramma van verschillende ouders. In de feedback die we uitwisselden onderzocht ik motivatie bij kinderen vanuit een ervaringsgerichte manier van werken. Daarbij heb ik van deze groep kinderen veel geleerd over doorzettingsvermogen en een intrinsieke wil om te groeien. Ik heb als het ware onder een vergrootglas de elementen van groei gezien en hoe een visie (nieuw denkbeeld) daar aan bijdraagt. Dat heeft me veel vertrouwen gegeven in de mogelijkheden van mensen. Het ging vaak om kinderen waarvan men aannam dat er weinig ontwikkelingskansen waren.

Wat ik van hen heb geleerd:

• achter gedrag zit altijd een positieve betekenis
• mensen worden voortbewogen door liefde
• liefde maakt dienstbaar aan het grotere geheel
• groeien is spelen, spelen is ecologisch leren en leren is groeien
• deze basishouding gaat over basisprincipes van de interactie en is aan te leren

ben jij al future proof?

Hieronder een check up! 5 punten waar je je beslissingen aan kunt toetsen. Schrijf ze op in je agenda en kijk over een maand eens terug hoe deze vijf aandachtspunten jouw beslissingen hebben beïnvloed. Laat ons weten wat je ervaringen zijn: pietsietransietsie @ xs4all.nl.

De Future Proof Check up bestaat uit de volgende 5 stappen:

1. Positief: gaat uit van positief toekomstbeeld en duurzame visie
2. Anderen: met oog voor behoeften van anderen
3. Regio: bewust van reisafstanden en gericht op het lokale netwerk
4. Energie: inzetten op gebruik van nieuwe energie
5. Licht: lichte organisatie gericht op inspirerende activiteiten

Heb je een activiteit die aan alle vijf de criteria voldoet? Dan heb je een Future Proof Parel in handen! Kijk voor meer informatie over de cursus op ABC communicatie. Bedankt dat je meewerkt aan een duurzame toekomst….

nog wensen voor 2011?

Er valt genoeg te wensen, o.a. omdat de tegenstellingen in onze wereld nog nooit zo groot zijn geweest. De toekomst voor onze kinderen is voor het eerst onzeker en ze zijn de eerste generatie die dit meemaken. Pietsietransietsie gaat over hoop, over onze (com)passie en over effectieve communicatie. 

Ons antwoord ‘dat er wel vaker crises zijn geweest’ doet geen recht aan deze tijd. In positieve zin vraagt het van ons nieuwe antwoorden. Het doet een beroep op ons voorstellingsvermogen om een positief wereldbeeld te creëren.

De kracht van verandering zit hem dan ook niet in motivatiestrategieën, succes, cursussen, en de hoeveelheid activiteiten. De kracht zit hem niet in het leiderschap van een president. Meer dan ooit zit de kracht in onze zachtheid om echt te durven kijken naar wat er gaande is op onze planeet en welk antwoord wij kunnen formuleren.

Er is in feite maar een pietsie transietsie nodig.

Als we gaan zien dat er eigenlijk al heel veel gebeurt. Dan durven we misschien met andere ogen te kijken. Als we naast de ellende ook zien dat we ongelooflijk veel mogelijkheden tot onze beschikking hebben. Dan gaan we misschien in onze agenda schrappen wat er niet echt toe doet. Gelukkig geeft deze tijd aan het begin van het jaar ruimte om af te stemmen. 

• Afstemmen is … nog een tijdje stil zijn in deze wintermaand
• Afstemmen is … een goed gesprek met iemand die je lange tijd niet sprak
• Afstemmen is … de eenvoudige dingen met aandacht doen
• Afstemmen is … luisteren naar wat er nodig is (in het klein en in het groot)

marketing voor ideële organisaties

Het lijkt me een hele uitdaging om de juiste marketing instrumenten te gebruiken om een duurzame, sociale of spirituele boodschap helder over te brengen. Marketing gaat over communicatie, PR en sales. In de praktijk blijkt dat niet alle marketing instrumenten even geschikt zijn om een duurzame en/of spirituele boodschap over te brengen. Criteria die voorkomen dat ‘de boodschap’ vertroebeld overkomt zijn nog niet voldoende ingeburgerd.

De boodschap

Deze boodschap is gebaat bij een persoonlijke en creatieve benadering.  Dit bereik je door openheid van zaken te geven, door mond op mond reclame (door de juiste mensen) en het starten van netwerken. Op organische wijze groeit een groep uit tot een gemeenschap die het in praktijk brengt. In een netwerkorganisatie spelen - afhankelijk van de aard van het netwerk – verschillende criteria een rol. Transparantie en het toetsen van de mate van transitie gaan voorop. Daarnaast wordt het criterium ‘lokaal’ belangrijker.

Kwaliteit van de verbinding

Netwerken zijn in de eerste plaats vriendschappelijke of zakelijke verbindingen die worden ingezet om jouw manier van werken meer zichtbaar te maken. Netwerken zijn van alle tijden, en worden meer zichtbaar omdat bestaande hiërarchische structuren in deze tijd hun zeggingskracht verliezen. Daardoor komt sneller naar voren wanneer netwerken oneigenlijk gebruikt worden; ze functioneren dan niet. Doordat we ons als samenleving in een transitie bevinden (overgangsfase) filtert zich dat vanzelf uit. Een netwerk kan aan kracht winnen in de mate waarin mensen er blij van worden, zich gaan inzetten en de gemeenschap zich vormt. In het begin gaat het nog langzaam en is het weinig zichtbaar, maar met social media zie je dat bijv. steeds sneller gaan.

Vernieuwing samenlevingsvormen en netwerken

Maatschappelijke en/of duurzame organisaties verbreden hun doelstellingen en willen zo meerdere doelgroepen bereiken. Deze verandering heeft in feite als doel om als organisatie te overleven.

Aan de andere kant krijgt de burger meer informatie en mogelijkheden om keuzes te maken. Als het netwerk vooral is opgezet om zoveel mogelijk een gedachtegoed ‘te verkopen’ (in plaats van een groep te vormen die dezelfde ideeën aanhangt), kan dit niet lang stand houden.

Je moet als consument wel héél goed weten wat je wilt, om door het bos de bomen nog te blijven zien. De rol van consument verandert: reclame is niet meer dé bepalende factor bij de aanschaf van producten. Men zoekt naar andere vormen die garant staan voor kwaliteit. Eén daarvan is het aansluiten bij communities, zodat je van elkaar hoort of een product voldoet. Onderscheidingsvermogen wordt belangrijker, omdat er zoveel keuzes zijn in een samenleving met grotere tegenstellingen dan ooit. Eén antwoord daarop is je levensstijl te vereenvoudigen of het toepassen en verfijnen van criteria. De consumentenbond heeft dat lange tijd gedaan, maar nu zie je steeds meer dat burgers zich (o.a. via internet) gaan organiseren en op zoek zijn naar eerlijke informatie en creativiteit.