transitiehart

Waar gaat je transitiehart van kloppen? Waar gaat je aandacht naar uit? Naar de onrust, de chaos, naar het ineenstorten van de financiële markt? Of naar de twinkeling in ogen van mensen om de vele initiatieven rondom duurzaamheid?

Zijn we in staat om met elkaar de rust te bewaren en steeds te kiezen voor dat wat ons een stap verder brengt? Een toenemend draagvlak voor duurzame activiteiten laat zien dat we een besef krijgen dat het anders moet. En dat het anders kán.

Mijn passie gaat uit naar eenvoudige communicatiemiddelen. En vertellen welke communicatie bijdraagt aan een groter draagvlak voor verandering. Dat bestaat niet alleen uit actie voeren zoals nu gebeurt met de Occupy beweging. Al heb ik groot respect voor de moed van de mensen die dit doen en op deze manier vertellen dat het anders moet. Daarnaast zijn nog andere dingen nodig.

De omslag bereiken we als mensen door deze inspirerende nieuwe vormen gaan zien wat ze zelf kunnen bijdragen. Niet door het erover te hebben! Niet door anderen te prijzen! Niet door actie te blijven voeren. Maar door zelf iets te gaan doen. En keuzes te maken welke projecten het meest bijdragen aan de verandering. En ook dát is niet wat ons het meeste gaat helpen. Dat gaat vooral om een andere houding.

Deze drie zaken die ik hierboven noem vullen elkaar aan:

a. actie voeren en tegenhouden van destructieve ontwikkelingen

b. nieuwe structuren bedenken die in balans zijn met de omgeving

c. met andere ogen kijken naar wat er al wél goed gaat.

Met andere ogen gaan kijken vraagt van ons dat we open staan voor dat wat nieuw is en nu aan het ontstaan is. Met andere ogen waarnemen betekent dat je niet zozeer afwijst als het je niets lijkt, maar naast elkaar laat bestaan. Anders kijken naar de wereld betekent niet dat je antwoorden hebt, maar wel dat je ruimte hebt voor nieuwe invalshoeken. Jongeren hebben vaak een natuurlijke manier om daarmee om te gaan. Kennis daarover met elkaar delen en de dialoog aangaan is daarbij een must!

Mijn transitiehart gaat harder kloppen – want het lijkt erop dat dat nu gaat gebeuren.

evolutie brengt ons tot hier

Het inzicht dat mijn leven heeft veranderd heb ik opgedaan op ecologisch centrum De Gaarde en komt van de wetenschapper Thomas Berry. Rond 2007 werkten ik als vrijwilliger in de tuin, las over diepte-ecologie en deed mee aan workshops over bezinning.

Vanmorgen pakte ik de bloemlezing ‘Profeet voor de Aarde’ van Michiel Doorn met een introductie over het werk van Thomas Berry. Het is in korte tijd een belangrijke rol gaan innemen in mijn leven. En het valt me steeds meer op hoe weinig liefdevol we omgaan met de aarde. En dat er nog altijd te weinig oplossingen zijn om de balans met de aarde weer te herstellen. Niet dat ik daar negatief over ben, maar wel ongeduldig. Dat ongeduld voelt als het ware als een evolutionaire kracht in mij.

Wat Thomas Berry ons te zeggen heeft is zo waar en nog zo actueel, en de kennis is nog nooit zo hard nodig geweest. Ten diepste is het eenvoudig: als we de mens / onszelf / ons bewustzijn durven zien als ‘de meest recente ontwikkeling in de evolutie’ na het ontstaan van leven, dan heeft dat vergaande consequenties.

Voor onze eigen rol betekent het dat we hier niet zomaar zijn, niet voor onszelf, niet voor onze familie, maar dat we een taak hebben: ieder van ons draagt op een eigen unieke manier bij aan deze evolutie van bewustzijn. Dat te onderzoeken en te leven wordt dan een interessante uitdaging, zeker in deze tijd waarin we transitie ten volle meemaken.

Thomas Berry gaat verder en geeft in prachtige bundels aan dat we als mensheid (zouden moeten) samenwerken met de Aardeplaneet, en dat de aardbol een levend mechanisme is. Als we dat tot ons door laten dringen, kunnen we anders leren omgaan met de Aarde en haar grondstoffen.

Net zoals we ons nauwelijks kunnen voorstellen dat er ooit geen mensen waren, zo kunnen we ons geen voorstelling maken hoe we de aarde weer tot een gezonde en leefbare planeet kunnen maken. En tóch is dat een deel van de opdracht als we aardebewoners willen blijven. Als we beelden creëren hoe we graag zouden wíllen dat het er uit komt te zien, dan is er grote kans dat we daarmee het vervolg van de evolutie een positieve wending kunnen geven.

reclame

Helemaal gaaf zijn natuurlijk de reclames waarin aandacht voor het milieu voorop staat. In de reclameblokjes die we rond het journaal steeds opnieuw bekijken wordt nu aangeprijsd dat een product ‘goed is voor het milieu’. Autofabrikanten, afwasproducenten en levensmiddelenconcerns hebben er belang bij dat hun product als ‘schoon’, ‘goed voor de wereld’  en ‘gezonder dan ooit’  voor het voetlicht komt. Vanuit een grotere visie is er alleen ‘gezonder dan ooit’ als er in geen enkel opzicht schade is voor het milieu. En dat is lang niet altijd het geval.

Ook worden steeds meer spirituele inzichten verwerkt in reclameboodschappen, waarbij het écht niet gaat om een nobel streven. Nee, herhaling zorgt voor het inprenten van boodschappen voor een grote doelgroep. Via humor en bekende Nederlanders probeert een fabrikant een onwisbare indruk achter te laten. Als het maar verkoopt, dan maakt de boodschap niet uit, zo lijkt het credo.

Jammer, de transparantie en wat we met elkaar voor ogen zouden kunnen hebben is hier ver te zoeken. Ondanks of misschien wel dankzij het bestaan van de Reclame Code Commissie kunnen bedrijven gezonde producten (met suiker – of teveel zout) blijven verkopen, en wordt nog steeds de snelheid van een auto aangeprijsd.

Natuurlijk is er niets mis mee om met reclame ’vermaakt’ te worden. Maar – of je dat wilt of niet – de indruk wordt gewekt dat de getoonde beelden een afspiegeling vormen van een normale wereld. Jammer genoeg heeft reclame het effect dat grote groepen het beeld van de reclame volgen: zo wil ik zijn!

Ik verbaas me erover dat we de ontwikkelingen voor zoete koek blijven aannemen. Ook op youtubefilmpjes en allerlei applicaties op internet is reclame steeds nadrukkelijker aanwezig. Verkopen om het verkopen: is het enige argument dat we het blijven doen ’omdat we het zo gewend zijn geraakt’? Het kostte me enige moeite, maar ik heb de tv weggedaan.

de kracht van social media

Heb je er in je enthousiasme veel werk van gemaakt, dan switch je dagelijks tussen email, twitter, blogs (lezen maar ook zelf maken), hyves en facebook. Anderen gebruiken het om te chatten, om ‘s morgens op te starten en ‘s avonds een aantal tweeps liefdevol welterusten te wensen of gewoon voor onzin-dingen.

Gaat dat op den duur niet een beetje vervelen?

In verschillende social media netwerken is me opgevallen, dat er meer gehaald kan worden uit social media. Er liggen enorme kansen die gaan over het creëren van gemeenschappen, innovatie, ’iets in de wereld zetten’ of verandering van systemen. Maar hoe doe je dat?

Een van de uitdagingen ligt besloten in de vraag: hoe kan ik mijn doel bereiken zonder anderen of de omgeving geweld aan te doen. Hiermee verbind je een persoonlijk doel met een ecologisch (in balans met de omgeving) toekomstbeeld. Daar liggen de grootste kansen om meerwaarde te creëren voor onszelf en de ander. Daarmee wordt ‘duurzaam’ de sleutel waardoor men zich gaat verenigen. Waarom? De motivatie om je in te zetten voor de toekomst wordt daarmee sterker, de bijdrage van de ander wordt beter gezien en meer ontvangen, en het netwerk kan dit bekrachtigen.  En dan krijgt social media ook pas echt kracht. Daardoor krijgt een netwerk meer betekenis dan een verzameling contacten. Dan wordt binnen netwerken meer gezien welke bijdrage jij levert. En het biedt meer mogelijkheden voor continuïteit van waardevolle projecten omdat het netwerk duurzame activiteiten faciliteert en ondersteunt.

Om social media meer impact te geven kun je twitteren/bloggen over:

• projecten die lokaal worden uitgevoerd
• kleinschalige projecten
• toekomstbeelden
• zichtbare projecten die mensen op ideeën brengen
• projecten over voedsel, nieuwe energie en ontmoetingen

instortingsbestendig

Houden we al genoeg rekening met een mogelijke volgende economische terugval? De regering in ieder geval niet. Nog steeds is het credo dat herstel van de economie haalbaar is. Maar gezien de enorme schulden van landen over de hele wereld (om maar 1 ding te noemen) is dat niet realistisch. Laten we hopen dat de domineesteentjes niet in één keer vallen, en dat er ergens nog een hapering optreedt.

Rifkin is een serieuze boodschapper, net als Peakoil Nederland, en de Yes Boys. Deze laatsten doen het op satirische wijze, maar het is niet minder confronterend. Ze nodigen uit om de eigen levensstijl onder de loep te nemen. Er is steeds meer informatie beschikbaar. Er is meer draagvlak voor cirkels en bijeenkomsten waarin mensen consuminderen, hun persoonlijke passie en toekomstgerichte activiteiten met elkaar willen verbinden.

De enorme transitie wordt elke dag duidelijker. Laten we in de praktijk onderzoeken wat dat voor ons betekent: we zitten midden in een enorme overgang naar een tijdperk waarin we gebruik gaan maken van energiebronnen die we nu nog onvoldoende kennen. Zijn we op tijd? Laten we hopen van wel. Wat kunnen we ondertussen doen?

Wat we kunnen doen is ons een beetje voorbereiden, want helemaal zeker kunnen we de gevolgen ervan niet inschatten. In eerste instantie roept dat een reactie op: ah gekkieieie! Het zal zo’n vaart niet lopen toch? Mijn huis blijft wel staan.

De verandering begint op persoonlijk vlak. Ik ben een paar weken geleden begonnen om af en toe een extra boodschap te doen. Een bescheiden plaatsje krijgt het op de voorzolder. Mijn ervaring is gek genoeg dat ik het leuk vindt.  Natuurlijk weet ik  niet of het helpt, maar het geeft me daarbij ook nog een rustig gevoel. Je doet wat je kan. Al gauw zit er in je hoofd een lijstje met prioriteiten.

Instortingsbestendig is niet alleen een voedselvoorraadje inslaan. Het is de hoogste tijd om krachten te bundelen en keuzes te maken die onze veerkracht verhogen. Laten we hopen dat we ons met alle informatie die nu voorhanden is snel kunnen aanpassen ~ als dat nodig is. Een meer beschouwende houding geeft ook lucht: in tijden van chaos helpt het vooral om door alle overtuigingen heen niet te veel vast te houden aan mogelijke rampen in de (nabije)toekomst. Inzoomen op een tijd dat we dé oplossing gevonden hebben en daar naartoe leven geeft kracht om vol te houden als het even wat minder gaat.

een uitstapje naar de toekomst

De toekomst betrekken bij je handelen is niet ingewikkeld. Jammer dus dat het nog niet zo bekend is. Anders leren kijken naar wat er om je heen gebeurt is immers best handig. Maar dat doe je natuurlijk alleen als je daar het nut van ziet. Dan heb je het er voor over om evt. door je angst heen nieuwsgierig te blijven. Hoezo beginnen aan iets waar je het nut nog niet van inziet? 

De drijfveren daarvoor zijn volop aanwezig. Men heeft legio redenen om het eens op een andere manier te doen. Om te beginnen uit onvrede met wat je nu ervaart en/of om een toekomstvisie te ontwikkelen. Of om rekening te leren houden met toekomstige generaties. Of voor sommigen omdat we anders een wereld achterlaten die vervuild, uitgeput en verwaarloosd is.

En verder is het vooral gewoon leuk om je te verplaatsen in een ander tijdperk, een andere gemoedstoestand; het is als het ware een uitstapje uit je normale gewone doen. Doe je even mee?

a. Ga terug naar een moment in je jeugd dat je je goed voelde en kijk wat je doet, wat je aanhebt, waar je bent en wie er bij je is. Ga ook eens na welk gevoel daarbij hoort.

b. Bij de volgende stap ga je vooruit in de tijd (alsof je de tijdlijn volgt) en je stopt pas als je ongeveer 20 jaar ouder dan nu bent. Stel je het volgende voor: Het is een tijd waarbij in positieve zin veranderingen zijn gerealiseerd die we ons nu niet kunnen voorstellen. En je hebt gerealiseerd wat je voor ogen had. Check het gevoel dat erbij hoor en waar je dan bent. Kijk door de ogen van die wijze versie van jou terug naar nu.

c. Kijk eens terug en geef je mening over wat jou aanspreekt over het leven dat je leidt!

d. Je kunt natuurlijk nog meer vragen stellen, maar hou het voor deze keer eenvoudig. Neem de tijd om ‘terug te reizen’ naar vandaag. Schrijf op wat je hebt gezegd en gezien. Als het je helpt kun je 2 stoelen neerzetten die vroeger en toekomst moeten voorstellen, zodat je als het ware tegen de andere versie van jezelf praat. Als je dit opvat als een serieus spel zul je nog verbaasd staan over de uitkomsten.

netwerk ontwikkelingen

Op internet rondkijken welke leuke en inspirerende initiatieven er zijn levert veel leuke ideeën op. Na een tijdje krijg je beter zicht op mogelijkheden. Via linkedin, facebook en twitter komen op deze wijze af en toe ook telefonische contacten tot stand over vernieuwing.

Een aantal maatschappelijke organisaties lopen voorop om dwars door bestaande instituties heen voorlopers te faciliteren die een verschil willen maken. Dat is machtig interessant! Wat is een (mogelijk) achterliggend doel? Om in Nederland beter gebruik te gaan maken van de kwaliteiten die er zijn. Als je wilt meedoen, sluit dan vooral aan bij netwerken zoals Nudge, Ambtenaar 2.0, duurzaambuurten.nl, linkedin-groepen over vernieuwing en transition towns. Bij de laatste gaat het om lokale duurzame initiatieven die als kenmerk hebben dat ze levensechte gemeenschappen vormen en daarbij social media inzetten. Ze doen dat vanuit een innerlijke drive en een toekomstvisie.

Maar er is meer, waardoor de social media een krachtiger bijdrage kunnen gaan leveren.

De vernieuwing die als het ware in een zonnige wolk boven Nederland hangt zit vaak bij zelfstandigen (vaak ZZP genoemd: zelfstandigen zonder personeel) die zichzelf via social media profileren. Een term die de lading beter dekt – van Ronald van den Hoff – is die van zelfstandig professionals. Onder de ZP-ers bevindt zich een specifieke groep die niet zozeer uit zijn op financieel gewin, maar vooral geïnteresseerd zijn in maatschappelijke meerwaarde.  Ze zijn flexibel, leergierig en innovatief en bezig om die ideeën te ontwikkelen en in de markt te zetten. Ze ontwikkelen een passie op hun specifieke terrein en zijn daarmee sneller dan bedrijven en maatschappelijke organisaties. Zij doen hun werk nog vaak in relatieve stilte (hebben hun idee even geparkeerd), zoeken naar de juiste contacten en investeren veel in specifieke en verschillende netwerken. Ze geloven in hun passie en vertrouwen erop dat het meer gezien gaat worden. Vaak is hun expertise gericht op onderdelen van het netwerken (workshops over social media, ICT toepassingen, communicatie, verbinden, concepten) of er is een combinatie van één van deze kwaliteiten met een inzet als dienstverlener.

Stel je toch eens voor dat al deze mensen – ik heb geen statistieken maar het zijn er vast en zeker honderdduizend - meer zichtbaar worden. En dat ze de krachten bundelen en zich gesteund voelen in het werk dat ze doen. Een natuurlijk gevolg hiervan is dat er straks met meer gemak een bijdrage geleverd kan worden aan innovatie in Nederland. Dan kunnen we een stap verder maken en social media  gaan toepassen in het voordeel van onze toekomstige generatie.

Pietsie transietsie wil dat meemaken en volgt deze ontwikkelingen op de voet. Na de vakantie volgt verdere terugkoppeling over zichtbare ontwikkelingen. Wil je daar meer over weten, laat dan dit bericht achter via twitter: doe maar een @pietsiemeer. In ieder geval eerst nog even genieten van een welverdiende vakantie!

natuurlijke cycli

Dat economische groei niet tot in het oneindige door kan gaan kun je op een heel eenvoudige manier illustreren aan de hand van twee verschillende curves. De gelijkmatige balans in de eerste curve zou een leven van ups en downs kunnen zijn of je biologische ritme. Je weet dat een euforische bui ook weer kan veranderen en dat na regen….. juist. De exponentiële groeicurve (afbeelding 2) zie je ook in de natuur, bijv. als een plant afsterft, als land in een woestijn verandert, en bijv. als je je hartslag opmeet. Kunnen we eenvoudig zeggen dat exponentiële groei in economisch opzicht per definitie een desastreus effect heeft als we niet ingrijpen? Dat zit er dik in… Als ik deze zomer ga fietsen zal ik daar mijn gedachten eens over laten gaan.     

toekomstige generatie aan het woord

Ik ben een student van de [University of Earth & Art History] en spreek tot u vanuit het jaar 2279. Met verwondering en ongeloof kijk ik samen met een groep studenten (in de leeftijd van 8-80 jaar) naar het jaar 2011. Er is hier veel bewondering voor uw doorzettingsvermogen en moed vanwege de grote tegenstellingen die er op aarde bestaan. Het lijkt of u niet doorheeft in wat voor een uitdagende tijd u leeft. Dat is bijvoorbeeld af te leiden uit uw technologische toepassingen of het (koop)-gedrag van uw volk dat niet is afgestemd op de gezondheid en de [balans van aardestructuren]. In onze ogen bevindt u zich dus in een zeer vreemd tijdgewricht, waarin veel kennis en toepassingen ongebruikt blijven liggen. Op onze universiteit vinden we het belangrijk om uw tijd [in herinnering] te houden. Vandaar dat wij een project zijn gestart om met u in contact te komen. We vinden het erg grappig dat we daar een manier voor gevonden hebben. Wie weet heeft dit nog een positieve invloed op uw beslissingen.

Met name in de 21^e eeuw zijn er ontwikkelingen geweest die in feite het voortbestaan van de aarde mogelijk hebben gemaakt. Dit werd vooraf gegaan aan de [kentering] die precies in uw tijd plaatsvond met mega effecten voor de economie en de natuur. Pas toen het klimaat sterk veranderde en er een paar flinke rampen gebeurden, werden grotere groepen mensen wakker. Men zette zich uiteindelijk over persoonlijke verliezen heen omdat achter de emoties zichtbaar werd dat het – uiteindelijk – om liefde voor de aarde ging. Zo werd verlies een positieve kracht om zich in te zetten voor herstel en werkelijke vernieuwing.

Effecten van de mensheid op de [aardeveranderingen] horen in ons lespakket. Daarnaast maakt technologie, klimaatverandering en [evolutie] een groot deel uit van onze [colleges]. Nog altijd zijn er gebieden op aarde die teveel straling bevatten, vooral daar waar de kerncentrales verdwenen vanwege veel eenvoudiger manieren van energiewinning. De [omslag in uw tijd] heeft er uiteindelijk voor gezorgd dat onze grootouders deze apparatuur versneld konden ontwikkelen.

Aan het eind van dit eerste project willen wij onze dank uitspreken voor de [toewijding] waarmee uw vrienden zich inzetten voor de aarde en haar mensen. Waarom we daar een project aan hebben gewijd? In onze tijd is het toepassen van technologie vooral effectief omdat we dat toepassen vanuit [onvoorwaardelijke liefde] voor alles wat leeft. Uit uw geschiedenis kunnen we opmaken dat u de weg daarvoor heeft vrijgemaakt.

 […] hier staan vereenvoudigde begrippen omdat u niet vertrouwd bent met ons taalgebruik

leuke plannen laten slagen

De uitnodigingen voor creatieve bijeenkomsten worden talrijker. Mensen leggen verbindingen en workshops gaan functioneren als netwerken. Het is nog nooit zo eenvoudig geweest om – als je een goed idee hebt – via de social media anderen te vinden die met dezelfde ideeën rondlopen. Dat is een fantastische ontwikkeling die veel perspectief biedt. De keerzijde van een goed idee is er ook. Meer dan ooit is het de vraag of een idee ook is afgestemd op de toekomst. Daarbij moeten we ecologie en transitie wel meenemen. In de snelle ontwikkelingen in onze samenleving kunnen ideeën en organisaties overeind blijven als ze transparant functioneren én de toekomst in hun plannen betrekken.

Op de NLP opleiding (neuro-linguïstisch programmeren, ofwel effectieve veranderingsmodellen, opleidingsinstituut IEP 1992) stelden we ons de vraag: is dit ecologisch verantwoord? En daarmee werd bedoeld of we met ons plan onze omgeving/vrienden geen schade berokkenden. Een positief antwoord gaf dan meer garantie dat je plan succesvol zou kunnen worden. De gedachte is nog vaak dat een leuk plan ook wel zal worden ontvangen, en daarmee wordt te makkelijk voorbijgegaan aan CO2 uitstoot, afval, eerlijke verdeling van grondstoffen en voedsel etc.. Gelukkig verandert de betekenis van het begrip ecologie en dat zal zich de komende tijd verder verdiepen (diepte-ecologie).

Meer en meer krijgt ecologie de betekenis dat je met de uitvoering van je idee anderen of de aarde niet belast en het milieu spaart. De wederzijds betrokkenheid komt dan meer centraal te staan. Dit alles doen we dan niet omdat ‘ecologisch verantwoord’ een trend gaat worden, maar omdat er een kentering plaatsvindt die effecten heeft voor iedereen.

De beste manier om daar een bijdrage aan te leveren is… iets doen waar je goed in bent. Als het gaat om het ontwikkelen van vernieuwende concepten die een tijdje mee moeten, komt daar nog iets bij. Naast het feit dat ontwerpers bij de nieuwe producten en diensten de ecologie meenemen, treedt de transitiegedachte steeds meer op de voorgrond.

• leren denken in aardestructuren (hoe doet de natuur het?)
• anders kijken naar processen die we gewend zijn
• afstemmen op de behoeften van de consument en de veranderende rol van de burger